2025-05-17

Jeszcze kilka tygodni temu zwycięstwo Partii Liberalnej w Kanadzie byłoby nieoczekiwane, lecz pod przywództwem debiutującego w polityce byłego bankiera centralnego i technokraty Marka Carneya, wynik ten stanowi wyraźny sprzeciw wobec zwrotu protekcjonistycznego i politykii Donalda Trumpa. Opierając swoją kampanię na fali antytrumpowskich nastrojów, które stały się głównym tematem wyborów, Carney przedstawił głosowanie jako referendum w sprawie suwerenności, odporności gospodarczej oraz niezależności Kanady od coraz bardziej wrogiego sąsiada. Jego przekaz skutecznie trafił do zaniepokojonego elektoratu: „Prezydent Trump próbuje nas złamać, aby Ameryka mogła nas przejąć” – ostrzegał Carney. Wynik Partii Liberalnej zdecydowanie przekroczyły oczekiwania, nawet tak, że lider Partii Konserwatywnej, Pierre Poilievre, nie uzyskał mandatu. W kolejny weekend australijska Partia Pracy pod wodzą Anthony’ego Albanese niespodziewanie uzyskała reelekcję, popartą wzmocnionym mandatem, gdzie wyborcy również odrzucili trumpowską wizję świata, opowiadając się za stabilnością i polityką prospołeczną. Propozycje programowe Carneya mają na celu wzmocnienie strategicznej autonomii i pozycji gospodarczej Kanady. Zapowiedział on natychmiastowe rozpoczęcie negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie nowego dwustronnego porozumienia gospodarczego i dotyczącego bezpieczeństwa – skoncentrowanych na gwarantowanym dostępie do rynku amerykańskiego dla kanadyjskiej energii, surowców krytycznych i eksportu rolnego. W polityce krajowej jego program przewiduje utworzenie narodowego funduszu rozwoju surowców krytycznych w wysokości 30 miliardów dolarów, przyspieszenie inicjatywy na rzecz intensyfikacji handlu z Unią Europejską oraz zobowiązanie do ukończenia transkontynentalnego korytarza czystej energii do roku 2030. Carney ogłosił również federalną inicjatywę mieszkaniową o wartości 12 miliardów dolarów, mającą na celu zwiększenie podaży mieszkań w ośrodkach miejskich, wraz z zachętami do reform zagospodarowania przestrzennego na poziomie prowincji. Ponadto planuje ponowne wprowadzenie ustawy o przejrzystości własności zagranicznej w kluczowych sektorach oraz rozszerzenie kompetencji Kanadyjskiego Banku Infrastruktury w zakresie współfinansowania rozwoju półprzewodników i sztucznej inteligencji. Kanadyjscy Liberałowie doświadczyli ,,Trump effect” (źródło: BBC)